Như thế nào là dính thắng lưỡi?

Dính thắng lưỡi là tình trạng phần dây thắng lưỡi – dải mô nằm dưới lưỡi – ngắn, dày hoặc bám bất thường, khiến cử động của lưỡi bị hạn chế so với bình thường. Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến nhiều hoạt động quan trọng như bú mẹ, nuốt, phát âm và vận động lưỡi trong quá trình phát triển của trẻ.

Ở một số trường hợp, dính thắng lưỡi được phát hiện khá sớm ngay sau sinh. Tuy nhiên cũng có những trường hợp chỉ được nhận ra khi trẻ bắt đầu có biểu hiện bú khó, chậm tăng cân, nói chậm hoặc phát âm không rõ.

Dây thắng lưỡi là gì?

Dây thắng lưỡi là một dải mô mềm nằm ở mặt dưới của lưỡi, có vai trò hỗ trợ cố định lưỡi và giúp lưỡi vận động trong giới hạn bình thường.

Khi dây thắng lưỡi:

• Quá ngắn
• Quá dày
• Bám quá gần đầu lưỡi
• Hoặc hạn chế biên độ vận động của lưỡi

thì tình trạng này được gọi là dính thắng lưỡi.

Dính thắng lưỡi có thể ảnh hưởng như thế nào?

Lưỡi là một cấu trúc rất quan trọng trong nhiều hoạt động chức năng hằng ngày. Vì vậy, khi cử động lưỡi bị hạn chế, trẻ có thể gặp khó khăn ở nhiều mức độ khác nhau tùy theo tình trạng cụ thể.

Một số ảnh hưởng có thể gặp gồm:

• Khó bú hoặc bú không hiệu quả
• Bé dễ mỏi khi bú, bỏ bú hoặc bú kéo dài
• Ảnh hưởng đến khả năng phát âm khi trẻ lớn hơn
• Hạn chế cử động lưỡi trong ăn uống và nuốt
• Ở một số trường hợp, có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của cung răng và khớp cắn

Mức độ ảnh hưởng sẽ không giống nhau ở mọi trẻ. Có bé chỉ biểu hiện nhẹ, nhưng cũng có trường hợp cần được theo dõi và can thiệp sớm nếu ảnh hưởng rõ đến chức năng.

Dính thắng lưỡi thường được phát hiện khi nào?

Phần lớn các trường hợp dính thắng lưỡi ở trẻ có thể được phát hiện trong những tuần đầu hoặc tháng đầu sau sinh, đặc biệt khi bé được kiểm tra sức khỏe định kỳ hoặc khi cha mẹ nhận thấy các biểu hiện bất thường trong quá trình bú.

Một số tình huống thường giúp phát hiện sớm gồm:

• Bé bú khó
• Bé bú lâu nhưng không hiệu quả
• Bé dễ nhả ti hoặc bỏ bú
• Mẹ cảm thấy đau đầu ti khi cho bú
• Bé tăng cân chậm do bú không tốt

Ngoài giai đoạn sơ sinh, dính thắng lưỡi cũng có thể được phát hiện muộn hơn khi trẻ bắt đầu tập nói và xuất hiện các vấn đề liên quan đến phát âm hoặc vận động lưỡi.

Dấu hiệu nhận biết dính thắng lưỡi

Trong nhiều trường hợp, dính thắng lưỡi có thể được nhận thấy bằng quan sát trực tiếp. Tuy nhiên, để xác định chính xác mức độ ảnh hưởng và có cần can thiệp hay không, trẻ vẫn nên được thăm khám bởi bác sĩ.

Một số dấu hiệu thường gặp của dính thắng lưỡi gồm:

1. Đầu lưỡi có hình tim hoặc hình chữ V

Khi trẻ cố gắng đưa lưỡi ra ngoài, đầu lưỡi có thể bị kéo lõm vào giữa, tạo thành hình tim hoặc chữ V. Đây là một trong những dấu hiệu khá đặc trưng của tình trạng dây thắng lưỡi bám ngắn.

2. Đầu lưỡi không có hình nhọn bình thường

Ở một số trẻ, đầu lưỡi có thể trông phẳng, vuông hoặc bị tù thay vì nhọn tự nhiên như thông thường.

3. Bé không thể đưa lưỡi ra ngoài

Trẻ có thể gặp khó khăn khi cố gắng thè lưỡi ra ngoài môi hoặc chỉ đưa lưỡi ra được rất ít.

4. Lưỡi không chạm được lên vòm miệng hoặc răng cửa trên

Khi vận động lưỡi bị hạn chế, bé có thể không thể:

• Đưa đầu lưỡi chạm lên vòm họng
• Hoặc chạm vào mặt trong răng cửa hàm trên

Đây là những cử động khá quan trọng trong cả phát âm và vận động chức năng của lưỡi.

5. Lưỡi khó di chuyển sang hai bên

Một số trẻ bị dính thắng lưỡi có thể gặp khó khăn khi đưa lưỡi sang trái – phải, làm giảm sự linh hoạt của lưỡi trong ăn uống và nói.

6. Trẻ có biểu hiện rối loạn phát âm

Khi lớn hơn, nếu lưỡi không vận động đủ linh hoạt, trẻ có thể gặp khó khăn trong việc phát âm một số âm cần sự phối hợp chính xác của đầu lưỡi.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp nói chậm hay phát âm chưa rõ đều do dính thắng lưỡi. Vì vậy, cần được đánh giá đúng nguyên nhân trước khi quyết định xử lý.

7. Có thể ảnh hưởng đến vị trí răng và khớp cắn

Ở một số trường hợp, dây thắng lưỡi bất thường kéo dài có thể liên quan đến:

• Xô lệch răng cửa hàm dưới
• Khoảng hở giữa các răng
• Ảnh hưởng đến sự ổn định của cung răng và khớp cắn

Tình trạng này không phải lúc nào cũng xảy ra, nhưng vẫn là yếu tố cần được theo dõi trong quá trình phát triển răng miệng của trẻ.

Dính thắng lưỡi có cần can thiệp không?

Không phải tất cả các trường hợp dính thắng lưỡi đều cần can thiệp ngay. Quyết định điều trị thường sẽ phụ thuộc vào:

• Mức độ dính
• Khả năng vận động thực tế của lưỡi
• Ảnh hưởng đến bú, ăn uống, phát âm hoặc phát triển răng miệng
• Độ tuổi của trẻ và tình trạng phát triển hiện tại

Việc thăm khám đúng chuyên môn là rất quan trọng để tránh can thiệp không cần thiết hoặc bỏ sót những trường hợp cần xử lý sớm.

Thăm khám dính thắng lưỡi tại Nha khoa Phương Thành

Tại Nha khoa Phương Thành, các trường hợp nghi ngờ dính thắng lưỡi sẽ được bác sĩ kiểm tra kỹ về hình thể dây thắng, biên độ vận động lưỡi và mức độ ảnh hưởng đến chức năng thực tế của trẻ. Việc phát hiện sớm và đánh giá đúng tình trạng sẽ giúp lựa chọn hướng theo dõi hoặc can thiệp phù hợp hơn cho từng bé.