Khớp cắn ngược là gì? Dấu hiệu và nguyên nhân cách điều trị của khớp cắn ngược

Không ít phụ huynh lo lắng khi trẻ gặp tình trạng khớp cắn ngược vì vấn đề này có thể ảnh hưởng đến thẩm mỹ khuôn mặt, chức năng ăn nhai và sức khỏe lâu dài. Với kinh nghiệm điều trị thành công nhiều trường hợp khớp cắn ngược ở cả trẻ em và người lớn, Nha Khoa Phương Thành xin chia sẻ những kiến thức cơ bản về dạng sai lệch khớp cắn phổ biến này cùng các giải pháp khắc phục hiệu quả bằng chỉnh nha hiện đại.

1. Khớp cắn ngược là gì?

Khớp cắn ngược, còn được gọi là móm, là tình trạng sai lệch khớp cắn khi hàm dưới đưa ra trước quá mức so với hàm trên, khiến răng hàm dưới nằm phía ngoài răng hàm trên khi cắn lại. Đây là một dạng sai khớp cắn loại III. Tình trạng này không chỉ làm ảnh hưởng đến thẩm mỹ khuôn mặt mà còn gây khó khăn trong ăn nhai, phát âm và có thể kéo theo nhiều vấn đề răng miệng khác nếu không được điều trị kịp thời.

Ở trẻ nhỏ, khớp cắn ngược có thể xuất hiện từ giai đoạn bắt đầu thay răng. Vì vậy, trong thời kỳ răng và xương hàm đang phát triển, cha mẹ nên theo dõi sát sao để sớm phát hiện các dấu hiệu bất thường và có hướng can thiệp phù hợp.

2. Có các loại khớp cắn ngược nào

Có 2 dạng khớp cắn ngược phổ biến thường gặp:

2.1. Khớp cắn ngược do răng

Tình trạng này xảy ra khi răng hàm dưới mọc lệch, mọc chìa ra ngoài hoặc mọc sớm hơn răng hàm trên, khiến răng dưới bao phủ phía ngoài răng trên trong khi cấu trúc xương hàm vẫn phát triển bình thường.

2.2. Khớp cắn ngược do xương hàm

Đây là trường hợp xương hàm dưới phát triển quá mức hoặc xương hàm trên phát triển kém hơn, làm hàm dưới đưa ra trước rõ rệt và phủ ngoài hàm trên.

Về mặt phát triển, xương hàm trên thường hoàn thiện vào giai đoạn dậy thì khoảng 11 – 13 tuổi, trong khi xương hàm dưới tiếp tục phát triển muộn hơn, khoảng 15 – 18 tuổi. Vì vậy, nếu can thiệp chỉnh nha đúng thời điểm, đặc biệt trong giai đoạn 6 – 11 tuổi trước tuổi dậy thì, khả năng cải thiện tình trạng móm do xương sẽ đạt hiệu quả rất cao.

3. Nguyên nhân của khớp cắn ngược

3.1. Do yếu tố môi trường

Một số yếu tố môi trường trong giai đoạn trẻ nhỏ cũng có thể làm tình trạng khớp cắn ngược trở nên nghiêm trọng hơn. Chẳng hạn, thói quen thở bằng miệng, đường thở bị tắc nghẽn do viêm VA hoặc các bệnh lý hô hấp khiến trẻ khó thở bằng mũi và phải chuyển sang thở miệng thường xuyên. Điều này có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của xương hàm trên, khiến hàm trên kém phát triển.

Ngoài ra, vị trí đặt lưỡi không đúng hoặc tật đẩy lưỡi ra trước cũng là yếu tố làm xương hàm dưới phát triển mạnh hơn xương hàm trên, từ đó làm tăng nguy cơ khớp cắn ngược.

3.2. Do di truyền

Cấu trúc răng, quá trình phát triển xương hàm và thứ tự mọc răng chịu ảnh hưởng lớn từ yếu tố di truyền. Vì vậy, trẻ có thể thừa hưởng từ người thân những đặc điểm sai lệch như răng mọc chen chúc, lệch lạc, hàm trên ngắn, hàm dưới phát triển quá mức hoặc các tình trạng khớp cắn ngược, móm do xương.

Ngoài ra, một số hội chứng di truyền cũng có thể liên quan đến khớp cắn ngược như hội chứng Rabson-Mendenhall, Binder thể nặng, Treacher Collins, to đầu chi và một số rối loạn phát triển khác.

3.3. Do bị chấn thương

Tình trạng xương hàm bị gãy nhưng không được phẫu thuật, điều trị hoặc chăm sóc đúng cách trong quá trình hồi phục cũng có thể dẫn đến sai lệch khớp cắn, trong đó có khớp cắn ngược.

4. Tác hại của khớp cắn ngược 

Nếu không được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, tình trạng móm có thể gây ra nhiều ảnh hưởng đáng lo ngại đối với trẻ nhỏ:

4.1. Ảnh hưởng chức năng ăn nhai

Sự sai lệch giữa hàm trên và hàm dưới làm khớp cắn không chuẩn, khiến khả năng cắn xé và nghiền thức ăn suy giảm. Trẻ có thể gặp khó khăn khi ăn uống, nhai nuốt và dễ chán ăn. Đồng thời, việc ăn nhai trên khớp cắn sai trong thời gian dài còn làm tăng áp lực lên cung hàm, khiến tình trạng lệch khớp nặng hơn, gây đau hàm và ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa.

4.2. Ảnh hưởng thẩm mỹ khuôn mặt

Khớp cắn ngược khiến cằm đưa ra phía trước, làm khuôn mặt mất đi sự hài hòa khi nhìn nghiêng. Bên cạnh đó, hàm dưới nhô ra cùng tình trạng răng mọc lệch, khấp khểnh hoặc không đều có thể làm thay đổi cấu trúc khuôn miệng, khiến gương mặt trông dài hơn và làm trẻ thiếu tự tin khi giao tiếp.

4.3. Ảnh hưởng đến phát âm

Sự phối hợp giữa miệng, lưỡi và hai hàm răng có vai trò quan trọng trong quá trình phát âm. Khi hàm trên và hàm dưới mất cân xứng, trẻ có thể gặp khó khăn khi nói, âm thanh phát ra không rõ ràng hoặc bị méo tiếng. Một số trường hợp còn xuất hiện tình trạng nói ngọng, nói lắp và giao tiếp thiếu trôi chảy.

Với những tác động không mong muốn trên, khớp cắn ngược nên được can thiệp càng sớm càng tốt. Đặc biệt, giai đoạn từ 6 – 12 tuổi được xem là “thời điểm vàng” để điều trị hiệu quả tình trạng móm và sai lệch xương hàm ở trẻ.

Trong giai đoạn này, cha mẹ nên đưa trẻ đến thăm khám tại cơ sở nha khoa uy tín, có chuyên môn về chỉnh nha trẻ em. Sau khi kiểm tra cấu trúc răng và xương hàm, bác sĩ sẽ đánh giá mức độ sai lệch và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.

Tùy từng độ tuổi và tình trạng cụ thể, trẻ từ 6 – 12 tuổi có thể được chỉ định sử dụng khí cụ chỉnh xương như Facemask, trong khi trẻ từ 13 tuổi trở lên có thể cân nhắc các phương pháp chỉnh nha chuyên sâu hơn như cung Meaw để cải thiện khớp cắn ngược hiệu quả.

4.4. Tăng nguy cơ mắc bệnh lý răng miệng

Đây là một trong những hệ quả đáng lo ngại do khớp cắn ngược gây ra. Khi khớp cắn sai lệch, việc vệ sinh răng miệng thường không đạt hiệu quả vì bàn chải khó làm sạch hết những vị trí răng chen chúc, lệch lạc, chân răng hoặc kẽ răng khó tiếp cận. Điều này tạo điều kiện cho vi khuẩn tích tụ và phát triển, từ đó làm tăng nguy cơ viêm lợi, sâu răng, viêm nha chu, hôi miệng và nhiều vấn đề răng miệng khác.

4.5. Ảnh hưởng đến sức khỏe, gây đau khớp

Nếu không được điều trị sớm, tình trạng móm có thể dẫn đến rối loạn khớp thái dương hàm với nhiều triệu chứng khó chịu như đau đầu, đau hoặc khó chịu khi đóng mở miệng, ăn nhai khó khăn, giao tiếp bất tiện và cảm giác đau kéo dài. Những vấn đề này khiến người bệnh gặp trở ngại trong sinh hoạt hằng ngày, ăn uống kém thoải mái và ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tổng thể.

5. Các cách trị khớp cắn ngược

Hiện nay, nhiều trường hợp khớp cắn ngược có thể được cải thiện hiệu quả bằng các phương pháp chỉnh nha và chỉnh xương hàm phù hợp. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn có những chỉ định chưa đúng như bọc răng sứ cho trường hợp cắn ngược. Nếu người bệnh chưa hiểu rõ về cách điều trị an toàn mà lựa chọn bọc sứ sai chỉ định, tình trạng móm không những không được khắc phục mà còn có nguy cơ ảnh hưởng đến mô răng thật. Trong đa số trường hợp, niềng răng cắn ngược vẫn là giải pháp tối ưu và mang lại nhiều lợi ích nổi bật:

5.1. Cải thiện tình trạng khớp cắn ngược

Thông qua lực tác động từ các khí cụ chỉnh nha chuyên dụng, răng và khớp cắn sẽ dần dịch chuyển về đúng vị trí. Nhờ đó, tình trạng móm được cải thiện, giúp hàm răng đều đẹp và khớp cắn chuẩn hơn.

5.2. Nâng cao thẩm mỹ và sức khỏe răng miệng toàn diện

Khi hai hàm được đưa về tương quan cân đối, nụ cười trở nên hài hòa hơn và gương mặt cũng cân đối hơn. Đồng thời, răng thẳng hàng giúp việc vệ sinh dễ dàng hơn, hạn chế mảng bám và giảm nguy cơ mắc các bệnh lý răng miệng. Khớp cắn đúng còn góp phần giảm áp lực lên khớp thái dương hàm.

5.3. Hạn chế xâm lấn, bảo tồn răng thật

Niềng răng sử dụng lực kéo phù hợp để dịch chuyển răng từ từ mà không cần mài răng như một số phương pháp thẩm mỹ khác. Nhờ đó, cấu trúc răng thật được bảo tồn tối đa và chức năng ăn nhai vẫn được duy trì tốt.

5.4. Kết quả ổn định lâu dài

Sau khi hoàn tất quá trình chỉnh nha, nếu người bệnh tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ như đeo hàm duy trì đúng thời gian và tái khám định kỳ, kết quả có thể duy trì bền vững trong thời gian dài. Đặc biệt, lựa chọn nha khoa uy tín với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm sẽ giúp tăng hiệu quả điều trị và hạn chế rủi ro.

6. Một số câu hỏi về khớp cắn ngược

6.1. Khớp cắn ngược có di truyền không?

Có. Khớp cắn ngược là tình trạng có yếu tố di truyền khá rõ rệt. Nếu trong gia đình có người gặp vấn đề này, con cái cũng có nguy cơ cao mắc phải. Nhiều trường hợp liên quan đến sự di truyền về cấu trúc xương hàm và vị trí răng. Bên cạnh đó, các yếu tố môi trường như thói quen mút tay, đẩy lưỡi, ngậm ti giả kéo dài hoặc bất thường trong quá trình phát triển xương hàm cũng có thể góp phần làm xuất hiện khớp cắn ngược.

6.2. Khớp cắn ngược có niềng được không?

Có. Khớp cắn ngược hoàn toàn có thể điều trị bằng niềng răng trong nhiều trường hợp. Đây là phương pháp hiệu quả giúp đưa răng và khớp cắn về đúng vị trí, đặc biệt khi can thiệp sớm ở giai đoạn răng và xương hàm vẫn đang phát triển.

6.3. Phẫu thuật khớp cắn ngược có nguy hiểm không?

Phẫu thuật khớp cắn ngược là phương pháp điều trị dành cho những trường hợp sai lệch do xương hàm mức độ nặng. Cũng như các can thiệp ngoại khoa khác, phương pháp này có thể đi kèm một số rủi ro như nhiễm trùng, sưng đau, tổn thương thần kinh, khó chịu khớp hàm hoặc nguy cơ tái phát. Tuy nhiên, nếu được thực hiện bởi bác sĩ có chuyên môn cao, tại cơ sở đạt chuẩn và tuân thủ đúng quy trình, phẫu thuật thường mang lại hiệu quả cao trong việc cải thiện ăn nhai, phát âm và thẩm mỹ khuôn mặt.