MIẾNG ĂN NHỎ, NHÂN CÁCH LỚN

Người ta thường nói: “Coi cách một người kiếm tiền để biết năng lực. Coi cách một người tiêu tiền để biết tư duy. Còn coi cách một người ăn cơm để biết gia giáo.”

Miếng ăn không chỉ là chuyện no đói. Miếng ăn là nơi bộc lộ rõ nhất sự tôn trọng người khác, sự tinh tế trong ứng xử và chiều sâu văn hóa của một con người.

Trong một bữa ăn, người có giáo dưỡng không phải là người ăn ít hay ăn nhiều, mà là người biết nghĩ đến người khác trước khi nghĩ đến mình. Người trẻ bước vào bàn ăn thường không phải là người ngồi xuống đầu tiên. Họ quan sát xem người lớn tuổi đã ngồi chưa. Họ chủ động lấy chén, đũa, muỗng, khăn giấy. Họ rót trà, rót nước. Họ sắp xếp ghế ngồi cho người lớn tuổi, khách quý hoặc người đến sau. Không ai giao, không ai nhắc, nhưng họ tự biết. Đó là sự trưởng thành.

Trong bữa ăn, người có văn hóa không vội gắp món ngon nhất về phía mình. Họ nhìn quanh bàn: người lớn tuổi đã dùng chưa, khách ở xa có với tới được không, món ăn còn đủ cho mọi người không. Một miếng gắp đúng lúc đôi khi đáng quý hơn cả một lời nói hay.

Người xưa dạy: “Ăn trông nồi, ngồi trông hướng.” Đó không phải là sự dè sẻn, mà là sự biết mình đang ở đâu, đang ăn với ai và nên cư xử thế nào. Có những người khi món ăn vừa dọn lên đã gắp liên tục, chỉ nhìn vào phần mình thích, không để ý người khác, không quan tâm bàn ăn còn ai chưa dùng. Có thể họ không xấu, nhưng chắc chắn họ còn thiếu sự tinh tế.

Bữa ăn cũng là nơi thể hiện khả năng quan sát. Người có chiều sâu thường ăn rất bình thản. Họ không chăm chăm vào điện thoại, không nói quá lớn, không cắt lời người khác, không biến bàn ăn thành nơi tranh cãi hơn thua. Họ lắng nghe nhiều hơn nói, quan sát nhiều hơn thể hiện. Bởi họ hiểu rằng một bữa cơm không chỉ để ăn mà còn để kết nối.

Nhiều cơ hội lớn của cuộc đời không đến từ phòng họp mà đến từ bàn ăn. Nhiều mối quan hệ quan trọng không hình thành từ hợp đồng mà hình thành từ cách người ta đối xử với nhau trong bữa cơm.

Người lãnh đạo giỏi thường nhìn rất kỹ điều này. Họ không chỉ nhìn nhân viên làm việc mà còn nhìn cách nhân viên ăn uống, cách đối xử với người phục vụ, cách nhường nhịn người lớn tuổi và cách chăm sóc người ngồi bên cạnh. Bởi những điều nhỏ nhất thường phản ánh bản chất thật nhất.

Một người biết gắp thức ăn cho người già, biết mời khách trước, biết để ý người ngồi xa, biết cảm ơn người phục vụ thường là người biết nghĩ cho người khác trong công việc. Ngược lại, người chỉ chăm chăm vào phần mình thường khó trở thành người lãnh đạo được tập thể yêu quý.

Miếng ăn nhỏ nhưng chứa cả một nền giáo dục. Một gia đình có thể không giàu, nhưng nếu dạy được con biết mời cơm, biết nhường phần ngon cho ông bà, biết lấy chén đũa cho khách, biết cảm ơn người nấu ăn thì gia đình đó đã trao cho con một tài sản rất lớn. Đó là nhân cách.

Rồi sau này đi đâu, làm nghề gì, gặp ai, người ta có thể quên bạn ăn món gì, nhưng sẽ nhớ mãi cách bạn đối xử với mọi người quanh bàn ăn. Bởi cuối cùng, đẳng cấp không nằm ở mâm cơm sang hay nghèo, mà nằm ở cách một con người cư xử trên mâm cơm đó.

TRUNG TÂM NHA KHOA PHƯƠNG THÀNH